پیام آموزشی شماره ۲۵ – نظر کارشناسی باید صریح باشد

پیام آموزشی شماره ۲۵

نظر کارشناسی باید صریح باشد

در پیام شماره ۲۲گفته شد که یک نظر کارشناسی باید دارای ویژگی های زیر باشد

✅ ۱- مستدل باشد

✅ ۲- موجه باشد

✅ ۳- صریح باشد

✅ ۴- مستند باشد

✅ ۵- مُنجّز باشد

در ارتباط با « مستدل » و « موجه » بودن نظر کارشناسی مطالبی را در چندین پیام آموزشی به استحضار شما عزیزان رسانیدم

✅ در ادامه مطالبی را در ارتباط با صریح بودن نظر کارشناسی به استحضار شما می رسانم

درماده ۱۹قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری چنین می خوانیم:

✅ « اظهار نظر کارشناسی باید مستدلّ و «صریح» باشد وکارشناسان رسمی مکلّفند نکات و توضیحاتی که برای تبیین نظریه ضروری است و یا توسط شورای عالی کارشناسان مشخص می‌گردد به طور کامل در آن منعکس نمایند. کارشناس رسمی موظّف است در حدود صلاحیت خود نظر کارشناسی را به طور کتبی و در مهلت مقرر به مراجع ذیربط تسلیم و نسخه‌ای از آن را تا مدت حداقل پنج سال بعد از تاریخ تسلیم نگهداری نماید.»

✅ درذیل ماده ۲۶۲ آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب – در امور مدنی می خوانیم که « در هر حال اظهارنظر کارشناسی باید «صریح»وموجه باشد»

✅ ازجمله معانی در نظر گرفته شده برای واژه « صریح »:
خالص ،محض، ظاهر، بی پرده وپوست کنده می باشد.

🔴 بنابراین با توجه به معانی تعریف شده برای واژه « صریح » این نتیجه حاصل می شود که کارشناس نباید یک نظر کارشناسی ارایه نماید که مبهم و نامفهوم باشد بلکه نظر کارشناسی او باید از صراحت برخوردار بوده و به دور از هر گونه ابهام باشد و هر آنچه که حقیقت داشته و به آن رسیده است را به صراحت و وضوح و روشن و به دور از هر ابهامی ارایه نماید

✅ بزرگترین آفتی که نظرکارشناسی را فاقد این ویژگی ( صریح بودن نظرکارشناسی ) می سازد همانا مصلحت اندیشی و یا عدم اشراف علمی و فنّی و تخصّصی کارشناس در مورد کارشناسی است که به او ارجاع شده است که این ضعف، ساختار و شاکلة نظرات کارشناسی را بر پایه ای سست و لرزان بنا خواهد نمود، گاه می شود که ارایة نظرکارشناسی صریح و بی پرده موجبات گرفتاریهای گوناگونی را برای کارشناس به دنبال داشته باشد و بعضاً ممکن است که کارشناس در بررسی موضوعی به نتیجة مطلوبی نمی رسد که اقناع وجدان را در پی داشته باشد و نظر صریحی را ارایه نماید و گاهی ممکن است ارایة نظر کارشناسی از نظر اقتصادی دودمان زندگی یکی از اصحاب دعوی را بر باد فنا دهد که کارشناس را دچار تردید در ارایه نظر کارشناسی صریح می نماید
مواردی را که عرض کردم فقط اشاره کوتاهی به این علل و عوامل بود و بدیهی است که موارد دیگری هستند که ممکن است مانع از ارایه یک نظر کارشناسی صریح توسط کارشناس گردند که همه ما بر این مهم واقف هستیم که کارشناس هیچ عذر موجهی برای عدم ارایه یک نظر کارشناسی صریح ندارد بلکه باید با نادیده انگاشتن همه علل و عواملی که مانع از ارایه نظر کارشناسی صریح می گردند به وظیفه قانونی خود عمل نماید

🔴 آنچه مسلّم است اینکه کارشناس نیز بسان دیگر انسانها در سیطرة عواطف انسانی و اَشکال مختلف فشارهای بیرونی و درونی است، بویژه اینکه ماهیّت وظیفه ایی که به عهده گرفته است او را در جایگاهی قرار می دهد که در بررسی مورد کارشناسی ارجاع شده به او، از بسیاری از واقعیت هایی که برای بسیاری از افراد جامعه محسوس ومشهود نیست، کارشناس از آن  مطلّع گردد، امّا نباید فراموش کرد که همین جایگاه است که به او حکم می نماید که بی هیچ اغماضی و نیز بدون پنهان نمودن حقیقت، نظر کارشناسی خود را ارایه نماید، بدیهی است که برخورد هر کارشناس با هر کدام از این مقولات و معضلات پیش رو، با توجّه به خصوصیات و ویژگیهای آن کارشناس متفاوت خواهد بود ولی قدر مسلّم این است که قانون گذار با به کار گیری واژة «صریح» به دنبال مکلّف نمودن کارشناس به ارایة نظرکارشناسی خود با نادیده انگاشتن همه اهرم های فشار بیرونی و درونی از هرجنسی است که مانع از ارایة نظرکارشناسی صریح و بی پرده می گردد. و کارشناس نیز باید بداند که به میزان عدم برخورداری نظرکارشناسی وی از صرا حت و بی پردگی و شفّافیت، آن نظر کارشناسی  می تواند در تضییع حقوق اصحاب دعوی مؤثّر واقع شود، چرا که هرچه نظر کارشناسی از صراحت بیان کمتری برخوردار باشد، زمینه را برای تفسیر از سوی کسانی که به دنبال  بهره برداری ناحق خود از اظهار نظر کارشناس هستند، مهیّاتر می سازد

🔴 از جمله مواردی که ضعف در صریح بودن نظر کارشناسی را بسیار مشهود می نماید، نظراتی است که چندین وجه دارد. بدین معنی که عنوان می گردد: اگر آقای «الف» راست بگوید، اینچنین است و اگر آقای «ب» راست بگوید، آنچنان است. بدیهی است که این احتمال نیز وجود دارد که مرجع ارجاع دهنده پرونده بداند که تناقض در اظهارات وجود دارد.

حال با توجّه به تخصّصی که در کارشناس سراغ دارد، می خواهد که با تحقیقات علمی و فنّی و تخصّصی که توسط کارشناس انجام می شود، صحّت اظهارات فرد مُحِق کشف گردد، زیرا این مهم متصوّر است که کارشناس با بررسی و تحقیقات میدانی و با اخذ کلّیة مدارک مورد نیاز و استماع اظهارات شهود و اشخاص مرتبط با موضوع و انجام معاینات و لحاظ نمودن تمام قوانین و مقرّرات فنّی و تخصّصی مربوطه و نیز با توجّه به شواهد و قراین و انجام همة تحقیات لازم در اجرای کارشناسی و در نهایت که مهمترین بخش کارشناسی می باشد، یعنی پردازش همة این داده ها بتواند به کشف معضلات فرا راه تصمیم گیری مرجع ذیصلاح تصمیم گیرندة نهایی کمک نماید. البتّه این نکته مهم نباید فراموش شود که بعضا ً احراز صحّت و سقم اظهارات اصحاب دعوی و اشخاص و یا کشف بعضی از موارد مورد نیاز، طبع قضایی پیدا نموده که کارشناس فاقد ابزار های لازم و نیز عدم صلاحیت مورد نیاز در کشف حقایق می باشد که در اینصورت بدیهی است که باید مراتب جهت دستور مقتضی به اطّلاع مقام ارجاع دهندة پرونده رسانیده شود تا دستور مقتضی طبق قوانین و مقرّرات مربوطه صادر گردد
در خاتمه مجددا ً تأکید می گردد که ارایة نظر کارشناسی صریح از سوی ما کارشناسان، راه گشای بسیاری از معضلات فرا روی تصمیم گیری مراجع ذیصلاح و نجات دهندة بسیاری از اشخاصی است که بیهوده درگیر معضلات و مشکلات شده اند.

کارشناس بخارایی