حادثه در کارگاه چوب بری و مسئولیت کارفرما
۱۱ اسفند, ۱۳۹۵
پرسش و پاسخ
1,880 بازدید
سؤال :
من یک کارگاه چوب بری دارم که کارگرم هنگام تنظیم حفاظ دستگاه اره به علت برخورد یکی از انگشتان دستش به تیغه در حال چرخش دچار حادثه شده است علیرغم اینکه من همیشه سفارش کرده ام که مواظب باشند که دستشان به تیغه برخورد نکند و سایر کارگران نیز شهادت می دهند که من چقدر سفارش کرده ام به نظر شما آیا مسئولیتی متوجه من کارفرما می باشد
پاسخ :
در پاسخ به سؤال شما و بررسی حادثه ای که مطرح نموده اید توجه به چند نکته حایز اهمیت است
بارها و به کرات در سؤالاتی که از سوی شما کارفرمایان مطرح می شود به این نکته تأکید و همواره تکرارمی گردد که در حادثه رخ داده علیرغم تذکرات داده شده به کارگرکه فلان کاررا انجام دهد ویا فلان کار را انجام ندهد و کارگر علیرغم تذکرات داده شده به او باز هم بر خلاف تذکرات مذکور عمل کرده و حادثه ای رخ داده است آیا با این وصف مسئولیتی متوجه کارفرما می باشد یا خیر و اینجانب نیز در ارتباط با هر یک از این سؤالات حسب مورداگر مقرراتی که می بایست رعایت میگردید تا با به اجرا گذاشتن مقررات مذکور حادثه ای رخ نمی داد را به اطلاع شما رسانیده وموضوع را مورد تجزیه وتحلیل قرارداده ام و لازم است که در اینجا به این نکته بسیار مهم اشاره و تأکید داشته باشم که تذکرات شما کارفرمایان چه از سوی کارفرما و چه از طرف نمایندگان وی باشد بسیار کارپسندیده و نیز از وظایف تعریف شده برای کارفرما درماده ۹۱ قانون کار است اما وقتی که وظایف تعریف شده برای کارفرما را در ماده ۹۱ قانون کار مورد مطالعه و مداقه قرار دهیم ملاحظه می گردد که سه وظیفه برای کارفرما در ماده قانونی مذکور تعریف شده است
ماده ۹۱ قانون کار: «کارفرمایان و مسئولان کلیه واحدهای موضوع ماده ٨٥ این قانون مکلفند براساس مصوبات شورای عالی حفاظت فنی برای تامین حفاظت و سلامت وبهداشت کارگران در محیط کار، وسایل وامکانات لازم را تهیه و در اختیار آنان قرار داده و چگونگی کاربرد وسایل فوق الذکر رابه آنان بیاموزند و درخصوص رعایت مقررات حفاظتی و بهداشتی نظارت نمایند. افراد مذکورنیز ملزم به استفاده و نگهداری از وسایل حفاظتی وبهداشتی فردی و اجرای دستورالعملهای مربوطه کارگاه می باشند.»
که با توجه به ماده ۹۱ قانون کار سه وظیفه بالا به ترتیب به این شرح هستند که
۱ – کارفرمایان و مسئولان کلیه واحدهای موضوع ماده ٨٥ این قانون مکلفند براساس مصوبات شورای عالی حفاظت فنی برای تامین حفاظت و سلامت وبهداشت کارگران در محیط کار، وسایل وامکانات لازم را تهیه و در اختیار آنان قرار داده
۲ – و چگونگی کاربرد وسایل فوق الذکر رابه آنان بیاموزند
۳ – و درخصوص رعایت مقررات حفاظتی و بهداشتی نظارت نمایند
لذا همانگونه که مشاهده می نمایید کارفرما در ارتباط با ایجاد شرایط ایمن در محیط کار ابتدا باید براساس مصوبات شورای عالی حفاظت فنی برای تامین حفاظت و سلامت وبهداشت کارگران در محیط کار، وسایل وامکانات لازم را تهیه و در اختیار آنان یعنی کارگران قراردهد وآنگاه چگونگی کاربرد وسایل فوق الذکر رابه آنان یعنی کارگران بیاموزد و درخصوص رعایت مقررات حفاظتی و بهداشتی نظارت نماید
بنابراین در صورتیکه کارفرما ازاجرای وظایف تعریف شده برای وی در ماده ۹۱ قانون کار استنکاف ورزیده و صِرفا ً به تذکر به کارگر اکتفا نماید و کارگر به علت عدم توجه به تذکرات کارفرما دچارحادثه شود اگر چه کارشناس مکلف به ارزیابی میزان تأثیر پذیری بروز حادثه از عدم توجه کارگر به دستورالعمل های مربوطه در کارگاه می باشد ولی توجه باید داشت که این تذکرات رافع مسئولیت کارفرما در اجرای مقررات مربوطه نیست
برای تبیین موضوع مثالی می زنم
به طور مثال کارفرما با استناد به ماده ۲۵ آیین نامه حفاظت و بهداشت عمومی در کارگاهها و ماده ۱ آئين نامه حفاظت در مقابل خطرات وسايل انتقال نيرو که عینا ً در زیر درج می گردد وظایفی دارد
ماده ۲۵آیین نامه حفاظت و بهداشت عمومی در کارگاهها:
كليه قسمت هاي انتقال دهنده نيرو (ترانسميسيون ) از قبيل تسمه، فلكه، زنجير و چرخ دنده و امثال آن و همچنين قسمت هايي از ماشين ها كه امكان ايجاد سانحه براي كارگر داشته باشد بايد داراي پوشش و يا حفاظ با استقامت كافي باشد
ماده ۱ آئين نامه حفاظت در مقابل خطرات وسايل انتقال نيرو :
تمام قطعات متحرك خارجي موتورها و وسائلي كه براي انتقال نيرو بكار مي رود و همچنين كليه قسمت هاي خطرناك ماشين ها كه در حال كار مي باشند بايد داراي حفاظ باشند مگر وقتي كه ساختمان ماشين طوري باشد كه تصادم اشيا و يا اشخاص با قطعات متحرك غير ممكن باشد
بنابراین با توجه به منطوق مواد ذکر شده دربالا آیا کارفرما می تواند که به جای مجهز نمودن قسمت های خطرناک ماشین ها که در حال کار می باشند و…..به حفاظ مناسب با نوع کار مرتبا ً به کارگران تذکر دهد که نزدیک قسمت های متحرک و خطرناک دستگاه نشوند و یا مواظب تسمه فلکه های بدون حفاظ باشند که لباس کارشان درگیربا آنها نشود
پُرواضح است که هیچ یک از این تذکرات از مسئولیت کارفرما در راستای اجرای مقررات مذکور نمی کاهدو بعضا ً شرایط ممکن است به گونه ای باشد که اجرای مقررات ازسوی کارفرما از آنچنان اقوائیتی برخوردار باشد که توجه کارشناس بررسی کننده حادثه به بی احتیاطی ویا بی مبالاتی از سوی کارگر موضوعیتی نداشته باشد
بنابراین همه کارفرمایان باید توجه ویژه ای به این مهم مبذول داشته که اگر چه تذکربه کارگران جهت رعایت اصول ایمنی از اهمیت ویژه ای برخوردار است اما حسب وظایف تعریف شده برای آنان طیق ماده ۹۱ و ۹۵ قانون کاردر راستای ایجادشرایط و محیط ایمن کار ، قبل ازبه کار گماردن کارگران در شرایط نا ایمن ویا هرگونه اقدامی مثل تذکر به کارگران ابتدا باید نسبت به اجرای قوانین و مقررات ایمنی وضع شده برای آن شرایط ووضعیت مربوطه اقدام نموده و آگاه باشند که آموزش کارگران وتذکرات مکرر وجلب توجه کارگران به اجرای مقررات و برخورد قانونی با متخلفان از دستورالعمل های کارگاه زمانی می تواند رافع مسئولست کارفرما باشد که کارفرما کلیه مقررات ایمنی مربوطه رادرمحیط کار به اجرا گذاشته وبروز حادثه از کاستی اجرای مقررات مربوطه از سوی وی نباشد
بنابراین با توجه به توضیحات داده شده در بالا وقتیکه مقرراتی در ارتباط باموضوع مطرح شده توسط شما (اینکه کارگرهنگام تنظیم حفاظ دستگاه اره مواظب باشد ) وجود دارد که اگر شما نسبت به اجرای آن اقدام می نمودید این حادثه به وقوع نمی پیوست لذا هر گونه تذکر از سوی شما باید بعد از اجرای مقررات مربوطه از سوی شما باشد که با این وصف با استناد به ماده ۸آیین نامه حفاظتی صنایع چوب که مقرر میدارد
ماده ۸آیین نامه حفاظتی صنایع چوب
«تنظیم حفاظ ها یا وسایل هدایت کننده چوب هنگا م روشن بودن دستگاهها ممنوع است .»
بنابراین همانگونه که ملا حظه می نمایید شما باید به طور قاطع تنظیم حفاظ ها راهنگا م روشن بودن دستگاهها ممنوع می نمودید وآنگاه در اجرای این امر آموزش های لازم و نظارت کافی و مؤثر را اِعمال می داشتید
بدیهی است که ارزیابی میزان تأثیر پذیری بروز حادثه از بی احتیاطی و یا بی مبالاتی کارگر مستلزم بازدید دقیق ازدستگاه مورد نظرو استماع اظهارات وی و دیگر تحقیقات لازم است و درصورتیکه درصدی ازبروز حادثه متأثر از بی احتیاطی و یا بی مبالاتی وی تشخیص داده شود به میزانی که بروز حادثه متأثر از این بی احتیاطی و یا بی مبالاتی وی تشخیص داده شود از مسئولیت کارفرما کاسته خواهد شد
و ما کارشناسان در بررسی حوادث در اینگونه مواقع که هم با استنکاف کارفرما ازاجرای مقررات مربوطه و هم بی احتیاطی و یا بی مبالاتی حادثه دیده مواجه هستیم باید توجه داشته باشیم نظر به اینکه اینکه طبق ماده ۹۱ قانون کار،کارگران نیز مکلف به اجرای مقررات کارگاه می باشند بنابراین در بررسی حادثه باید دقت کافی وتوجه دقیقی به عمل آورد تا مشخص گردد که کارفرما چه میزان از وظایف تعریف شده برای وی در ماده ۹۱ قانون کار را به مرحله اجرا گذاشته و درصورتیکه مشخص گردد به علت ناکافی بودن اجرای وظایفش حادثه رخ داده است آنگاه با دقت نظرو بررسی دقیق اینکه کارگران کارگاه نیز تا چه اندازه ای نسبت به وظایف تعریف شده برای آنان در ماده قانونی بالا در برابر اقداماتی که کارفرما صورت داده متعهدانه عمل نموده است ، میزان تأثیر پذیری بروز حادثه را از تخلفات هر دو مشخص نموده در این صورت در راستای جلوگیری از تضییع حقوق هر کدام از آنان می توان در تعیین میزان تأثیر پذیری بروزحادثه از خطا های آنان، استنتاج واستنباط کارشناسی نسبتا ً درستی داشت
در خاتمه باتوجه به اینکه در بالا به ماده ۹۵ قانون کاراشاره شده است لذا عینا ً در زیر درج میگردد
ماده ۹۵: مسئوليت اجراي مقررات و ضوابط فني وبهداشت كار برعهده كارفرما يا مسئولين واحدهاي موضوع ذكر شده در ماده ۸۵ اين قانون خواهد بود . هرگاه بر اثر عدم رعايت مقررات مذكور از سوي كارفرما يا مسئولين واحد ، حادثه اي رخ دهد ، شخص كارفرما يا مسئول مذكور از نظر كيفري و حقوقي و نيز مجازاتهاي مندرج در اين قانون مسئول است
*************************************************
بدیهی است که پاسخ داده شده به سؤال بالا نظریه کارشناسی اینجانب می باشد و نظریه دیگرکارشناسان می تواند با نطریه کارشناسی اینجانب متفاوت باشد
غلامرضا بخارایی
کارشناس رسمی دادگستری در رشته حوادث ناشی از کار
ارزیاب خسارت بیمه ایی در رشته مسئولیت مدنی حرفه ایی
************************************************
انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع است
********************************************************
سایت آکادمی بررسی حوادث کاری
